Madde 51
Sendika Kurma Hakkı
"Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz."
Hukuki Şerh: Sendika üyeliği anayasal bir temel haktır. Sendikaya üye olan işçinin iş akdinin feshedilmesi veya ayrımcılığa uğraması Türk Ceza Kanunu Madde 118 gereğince hapis cezası gerektiren bir suçtur ve en az 1 yıllık sendikal tazminat doğurur.
Madde 53
Toplu İş Sözleşmesi ve Toplu Sözleşme Hakkı
"İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler. Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir."
Hukuki Şerh: Toplu iş sözleşmesi hakkı doğrudan Anayasa'dan kaynaklanır. İşveren yetkili işçi sendikasının müzakere çağrısına uymak ve toplu pazarlık masasına oturmak zorundadır.
Madde 54
Grev Hakkı ve Lokavt
"Toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde işçiler grev hakkına sahiptirler. Bu hakkın kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir."
Hukuki Şerh: Greve katılan üyelerin iş sözleşmeleri feshedilemez; grev süresince iş sözleşmeleri askıda kalır ve işveren grevdeki işçilerin yerine başka çalışan ikame edemez.
TCK Madde 118: Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi
Bir kimseye karşı bir sendikaya üye olması veya olmaması, sendikal faaliyetlere katılması veya katılmaması için cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Sendikal faaliyetin engellenmesi halinde verilecek ceza bir yıldan üç yıla kadardır.
